Opinie: Apple’s blokkade van de EU is een riskante gok

Na Siri AI komt ook de HomeView, Apple’s slimme woninghub, níét naar de EU. Is deze blokkade van de Europese Unie een slimme zet, of een dure fout?

Het gesteggel tussen Apple en de Europese Unie heeft deze week een nieuw dieptepunt bereikt. De HomeView, het eerste compleet nieuwe Apple-product sinds het aantreden van CEO John Ternus, werd met een persbericht vol typische Apple-eufemismen onthuld. Het is het ‘kloppend hart van je woning’; een ‘perfecte hub’ met een ‘prachtig aluminium design’ en ‘geluid van topkwaliteit’.

Dat klinkt veelbelovend, tot je bij de voetnoot aanbelandt. In een extra klein lettertype is een teleurstellend regeltje verborgen: ‘Apple HomeView is niet verkrijgbaar in de Europese Unie’. Waarom? Omdat Siri AI, de slimme assistent waar de HomeView op leunt, niet beschikbaar is in de EU. Wie zich afvraagt wat dáár dan de reden voor is, vindt in het persbericht geen antwoord.

Het uitblijven van Siri AI in de EU heeft alles te maken met de DMA (Digital Markets Act), een Europese wet die meer concurrentie mogelijk moet maken op populaire digitale platforms. iOS, het besturingssysteem van de iPhone, valt onder deze wet.

Hierdoor heeft Apple de afgelopen jaren al de nodige wijzigingen moeten doorvoeren op iPhones in de EU. Zo moet je tegenwoordig bewust een browser aanwijzen bij het instellen van je iPhone, en is het nu mogelijk om apps te ‘sideloaden’ – oftewel, om ze via wegen buiten de App Store om te installeren.

Dit soort wijzigingen werd niet zonder gestribbel van Apple doorgevoerd. Zo noemde Apple sideloading ooit ‘a cybercriminal’s best friend’, en zou de iPhone een broedplaats worden voor malware als de EU de mogelijkheid zou verplichten. Dat blijkt 2,5 jaar na dato behoorlijk mee te vallen. Al zou dat zelfs Apple niet moeten verbazen – het bedrijf verkoopt immers al 42 jaar een computer die apps van allerlei bronnen accepteert: de Mac.

Dat Apple de neiging heeft om de hakken in het zand te zetten, komt nu weer naar voren als het gaat om Siri AI. De slimmere assistent werd in juni dit jaar vol trots gepresenteerd na een lange periode waarin Apple hopeloos achterliep op het vlak van kunstmatige intelligentie. Maar bij de onthulling werd ook direct duidelijk gemaakt dat gebruikers in de EU het voorlopig met de ‘domme’ Siri moeten doen.

Volgens Apple komt dit omdat de DMA verplicht dat als het Siri AI in de EU lanceert, het bedrijf ook direct moet toelaten dat andere virtuele assistenten op de iPhone geïnstalleerd kunnen worden. En dat ziet het bedrijf niet zitten wegens zorgen om privacy en beveiliging.

Nu is dat op zich geen slecht punt. Een AI-assistent van een derde partij die net als Siri toegang krijgt tot persoonlijke gegevens als je contacten, berichten, e-mails en foto’s? Dat klinkt niet heel wenselijk. Apple heeft naar eigen zeggen daarom een alternatief ingediend bij de Europese Commissie: de zogenaamde Apple Trusted System Agent.

Dit is een tussenoplossing die virtuele assistenten ‘veilig toegang geeft tot dezelfde features en mogelijkheden als Siri AI’, al zijn er verder geen details gedeeld over hoe dit systeem zou werken. Het idee was om deze oplossing in een periode van 18 maanden uit te rollen, terwijl Siri AI in de tussentijd al beschikbaar zou zijn voor gebruikers in de EU. De Europese Commissie zag hier volgens Apple niks in.

De Europese Commissie heeft hier via woordvoerder Thomas Regnier in juni direct op gereageerd: ‘Apple was simpelweg niet in staat om interoperabiliteitsoplossingen te ontwikkelen die voldoen aan de essentiële EU-normen op het gebied van privacy en veiligheid (…). In plaats van te zoeken naar een geschikte oplossing om aan de voorschriften te voldoen, heeft Apple de Europese Commissie simpelweg verzocht om vrijstelling van zijn interoperabiliteitsverplichtingen onder de DMA – en dat gedurende minstens 18 maanden. Dat is geen optie.’

Ook daar zit wat in: Apple heeft geen recht op een uitzonderingspositie. Google, dat met Android en Gemini al wél een besturingssysteem met geïntegreerde AI-assistent heeft uitgebracht in de EU, moet zich ook gewoon aan de DMA houden en op z’n laatst vanaf augustus 2027 virtuele assistenten van derden toelaten. Maar de Europese Commissie houdt hierbij ook rekening met privacy: gebruikers moeten zelf toegang verlenen aan de assistent, en kunnen hierbij kiezen welke functies en apps de assistent mag benaderen.

Bovendien mag Google eisen stellen aan virtuele assistenten zodat ze voldoen aan bepaalde standaarden voor privacy en beveiliging. Geen slechte voorwaarden dus, en een heel ander beeld dan Apple schetst – die beweert namelijk dat de DMA eist dat ‘elk AI-systeem bijna onbeperkte toegang geeft tot het device van een gebruiker’. Dat is dus nogal overtrokken.

Het lijkt er dus sterk op dat Apple hier van een muis een olifant maakt. Maar dat heeft ook een doel. Weiger lang genoeg om functies en nu ook hardware in de EU uit te brengen, en gebruikers voeren vanzelf de druk op bij de Europese Commissie om de DMA te versoepelen en zo Apple’s gesloten ecosysteem in stand te houden. Een slim plan, maar Apple’s houding geeft onbedoeld ook andere signalen af.

Aan de ene kant lijkt het alsof het bedrijf dusdanig weinig vertrouwen in zijn eigen Siri AI heeft dat het andere virtuele assistenten op de iPhone bij voorbaat wil beperken. Maar ook het vertrouwen in de gebruiker lijkt volledig te ontbreken – Apple durft het niet aan om ons zelf de controle te geven over wat we met onze iPhones doen. Dat terwijl er eerder met de komst van sideloading al is gebleken dat gebruikers prima met die verantwoordelijkheid om kunnen gaan.

Voor nu houdt Apple voet bij stuk, en moeten we het dus zonder Siri AI doen, en zonder een Apple HomeView in onze woonkamers. De hoop is dat gebruikers voorlopig dusdanig merktrouw zijn dat ze niet gaan kijken waar het gras groener is. Dat pakt vooralsnog goed uit. Maar hoe meer AI-features een verkoopargument worden, hoe groter de druk van de concurrentie – die wél bereid is met de EU te dealen – wordt. Gokken met een kwart van je wereldwijde klantenbestand … je moet het maar durven.