De ultieme Apple-gids voor de notitie-app Obsidian
Er zijn veel redenen waarom de app Obsidian eigenlijk niets in iCreate te zoeken heeft. Zo is deze app, waarmee je teksten kunt typen, niet speciaal geoptimaliseerd voor Apple-apparaten. Ook is er geen directe integratie met Apple’s eigen diensten. Daarnaast is Obsidian gebaseerd op Electron, wat er in feite op neerkomt dat deze software in een afgeslankte Chrome-browser draait. De Mac-app vind je dan ook niet in de Mac App Store: je downloadt hem rechtstreeks van de website van de ontwikkelaar. Kortom, Obsidian is écht niet een standaard app die we bij iCreate zouden bespreken – laat staan dat we er een heel stuk over zouden schrijven.
Tegelijkertijd zijn we buitengewoon enthousiast over Obsidian, want al deze ‘nadelen’ hebben ook voordelen. Zo is de app buitengewoon flexibel: hij draait op zo’n beetje alle platformen en door de modulaire opbouw met extensies pas je de app helemaal aan je wensen aan. We schreven in de alinea hiervoor weliswaar dat Obsidian een app is om teksten mee te typen, maar voeg er een paar extensies aan toe en je hebt de ultieme app om takenlijsten bij te houden, handgeschreven notities op te stellen, een database met je boeken (inclusief statistieken) te maken, teksten te vertalen en nog veel meer. Je kunt er zelfs je persoonlijke AI-assistent van maken, die alleen gevoed wordt met je eigen (gecontroleerde)
info. Waar ook veel Apple-gebruikers van zullen houden, is dat Obsidian privacy hoog in het vaandel heeft staan. Alles wat je in Obsidian doet, wordt opgeslagen als losse bestanden zonder dat het bedrijf achter de app zelf toegang heeft.
Dat betekent overigens niet dat synchroniseren onmogelijk is: desgewenst plaats je de bestanden van Obsidian in je iCloud Drive, zodat je er op al je Apple-apparaten bij kunt – dat moedigt de app zelfs aan. En wil je synchroniseren met apparaten buiten het Apple-universum? Dan gebruik je gewoon een Obsidian-extensie en een andere clouddienst die met bestanden overweg kan.
Wat ons betreft is Obsidian een van de coolste apps van het moment, zeker doordat hij helemaal gratis is. Dat maakt hem toch weer bij uitstek geschikt voor een complete feature in iCreate. We beginnen eerst simpel en leggen de basis van Obsidian uit – de ruwe edelsteen, zeg maar. Daarna gaan we de diepte in met allerlei gebruiksscenario’s en leer je hoe je Obsidian daarvoor geschikt maakt.
Stel Obsidian goed in
Door bij de eerste configuratie op een aantal zaken te letten, voorkom je later problemen. Beginnen met Obsidian is niet moeilijk. Download de app en open hem, maak een zogeheten ‘vault’ (kluis) aan en je bent in principe al klaar. Toch zijn er wat dingen waar je op moet letten. Wil je je Obsidian bijvoorbeeld synchroniseren tussen je iPhone, iPad en Mac (wat we persoonlijk sterk aanraden), dan is het véél slimmer om op de iPhone of iPad de eerste stappen te doorlopen. Hierbij heb je namelijk de optie om je vault direct in iCloud Drive op te slaan. Op de Mac beginnen kan ook – en is net zo gemakkelijk – maar dan is het overstappen naar een Obsidian met iCloud-synchronisatie wat omslachtiger. We laten je hieronder de ideale route zien, maar heb je geen sync nodig, dan mag je hier van afwijken en bijvoorbeeld op de Mac beginnen.
-
1Installeer en creëer
Zoals gezegd beginnen we op de iPhone (of iPad). Ga daar naar de App Store en installeer de app ‘Obsidian – Connected Notes’. Open deze app en kies bij de allereerste stap voor ‘Create a vault’.
-
2Sync via iCloud
Bij de tweede stap kies je of je wel of geen synchronisatie wilt gebruiken. Dat willen we uiteraard, dus tik op ‘Setup sync’. Bij de volgende stap kies je voor de gratis synchronisatie via ‘iCloud’ – of specifieker: je iCloud Drive.
-
3Naam van je kluis
Voer nu nog een naam van je kluis in. Deze zie je op veel plekken terug, wij kiezen daarom voor de ietwat oncreatieve maar des te duidelijkere naam ‘Obsidian’. Bevestig met ‘Create a vault’.
-
4Naar je Mac
Op de Mac ga je naar www.obsidian.md om de app te downloaden. Open het DMG-bestand, sleep Obsidian naar ‘Apps’ en open het. Kies nu ‘Open folder as vault’. In de zijbalk zie je al ‘Obsidian’ onder iCloud staan: ga daarheen, selecteer de map ‘Obsidian’ en kies ‘Open’.
-
5Op de iPad
Nu nog de iPad. Installeer Obsidian uit de App Store, maar kies bij de eerste configuratie ‘Use my existing vault’. Onderaan verschijnt al automatisch je ‘Obsidian’-map uit iCloud. Tik erop en Obsidian werkt ‘in sync’ op al je apparaten.
Sinds iOS/iPadOS 18 en macOS Sequoia heeft iCloud Drive een superhandige functie voor Obsidian. In het verleden wilde iCloud Drive namelijk zomaar gedownloade bestanden verwijderen als het systeem dacht dat je opslagruimte tekortkwam. Dat zorgde voor lange laad- tijden bij het openen van Obsidian, omdat eerst de hele map gedownload moest worden. Nu kun je downloads bewaren en ervoor zorgen dat de Obsidian-map altijd lokaal staat. Op je Mac ga je hiervoor in Finder naar iCloud Drive, Ctrl-klik je op de Obsidian-map (met het app-icoontje) en kies je ‘Bewaar download’. Op de iPhone en iPad doe je hetzelfde in de app Bestanden, maar hier houd je je vinger op de Obsidian-map voor het contextmenu.
Obsidian in één oogopslag
Nu heb je Obsidian op al je apparaten geïnstalleerd. Het eerste wat je waarschijnlijk opvalt, is dat de app op je Mac, iPhone en iPad er ongeveer hetzelfde uitziet. Kortom: als je de Mac-versie hebt begrepen, vind je ook snel je weg op de iPhone – en vice versa. Aan de hand van een redelijk kale Obsidian op de Mac laten we je de belangrijkste functies zien.
Acht instellingen om meteen aan te passen
-
1De taal veranderen
¿Que? Je kunt Obsidian ook in het Nederlands gebruiken? Komen ze nu mee! Ja, in ‘General>Language’ heb je de optie om Nederlands als taal te kiezen. Persoonlijk vinden we alles een beetje te letterlijk vertaald, maar we snappen dat dit Obsidian gebruiksvriendelijker maakt. Dus doe er je voordeel mee.
-
2Locatie van bijlagen
In ‘Bestanden & Links’ vind je de optie ‘Standaard locatie voor nieuwe bijlagen’. In Obsidian-bestanden kun je verwijzingen naar andere bestanden (foto’s, video’s, pdf’s …) opnemen. Standaard worden deze in de hoofdmap van je vault geplaatst. Overzichtelijker zijn de opties ‘In onderstaande map’ (één centrale map met al je bijlagen) of ‘In een submap in de huidige map’ (bijlagen gestructureerd bij het tekstbestand waar ze horen). Kies zelf wat je handiger lijkt. Kies sowieso ‘Bijlagen’ of iets dergelijks als naam.
-
3Thema’s installeren
Obsidian ziet er standaard vrij nuchter uit. Té nuchter volgens jou? Kies dan een van de vele thema’s via ‘Uiterlijk>Thema’s’. Klik of tik op ‘Beheer’ en scrol of zoek door de gigantische bibliotheek. Onze favorieten? ‘Cupertino’ (helemaal in Apple-stijl), ‘Primary’ (knus en speels, met leuke animaties), ‘Minimal’ (nog minimalistischer dan het standaardthema) en ‘Border’ (veel aanpassingsmogelijkheden).
-
4Lettertypes instellen
Houd je niet van de standaardlettertypes van Obsidian of je gekozen thema? Je past ze aan via ‘Uiterlijk>Lettertype’. Met ‘Interface-lettertype’ wijzig je het font van de app zelf, ‘Lettertype voor tekst’ heeft alleen effect op je editor. ‘Monospacelettertype’ wordt voor bepaalde tekstblokken gebruikt, bijvoorbeeld als je ergens programmeercode kwijt wilt.
-
5Lintmenu aanpassen
Eerder hadden we het al over de ‘Ribbon’, oftewel het ‘Lint’ in het Nederlands. De knoppen die in dit menu staan, kun je ook zelf aanpassen. De meeste geïnstalleerde extensies staan er standaard in, maar via ‘Uiterlijk>Lintmenu>Beheren’ maak je dat menu wat overzichtelijker. Via de handige extensie ‘Commander’ is het ook mogelijk om extra items hieraan toe te voegen, maar daarover later meer.
-
6Sneltoetsen toevoegen
Via het hoofdmenu ‘Sneltoetsen’ in de instellingen pas je álle sneltoetsen van de app aan. Onze aanrader: geef de titels (‘Kopniveau instellen’) de sneltoetsen Cmd+1 t/m 6. Hierdoor breng je veel sneller structuur aan in je tekstbestanden en notities.
-
7Ingebouwde plug-ins activeren
Obsidian heeft ook veel extensies die nog niet actief zijn. Wat dacht je van ‘Dia’s’ om een presentatie te geven? ‘Geluidsrecorder’ om een interview op te nemen? Of de ‘Web viewer’ om rechtstreeks in Obsidian te kunnen browsen? Dat is handig als je webonderzoek doet. Je activeert de plug-ins via ‘Ingebouwde plug-ins’ en via het tandwieltje ga je rechtstreeks naar de instellingen van de bijbehorende extensie.
-
8Externe plug-ins of extensies gebruiken
Als je in de instellingen naar ‘Externe plug-in’ gaat, vind je de optie ‘Schakel communityplug-ins in’. Hiermee ontgrendel je een schatkist aan extra mogelijkheden. Externe plug-ins kunnen Obsidian veranderen, dus moet je ze bewust inschakelen: klik of tik op ‘Doorbladeren’, kies vervolgens een plug-in en druk op ‘Installeren’ en ‘Activeer’. Wij raden je zeker aan om externe extensies te gebruiken, verderop in dit artikel geven we voorbeelden!
Obsidian als alternatief voor Apple’s Notities
Helaas is er geen thema dat Apple Notities nabootst. Gelukkig is het standaardthema van Obsidian al redelijk in lijn met het uiterlijk van macOS en dus Notities, ware het niet dat de accentkleur van Obsidian paars is. Maar ga in de instellingen naar ‘Uiterlijk>Accentkleur’ en je kiest gemakkelijk het Notities-geel. Klik op de kleur, daarna twee keer op de knop onder in het menu dat verschijnt totdat je ‘HEX’ ziet. Typ als kleurcode ‘#FFD52E’. Voilà, Obsidian lijkt nu veel meer op Notities.
Obsidian als bullet journal
Een bujo hoeft niet zo sober en simpel te zijn als het standaardthema van Obsidian. Met ‘Primary’ tover je Obsidian om in een wat knussere ervaring. De beige en bruine tonen ogen veel meer als een echte bullet journal en de animaties en vervagingseffecten maken het extra leuk om in de app bezig te zijn. Tot slot is het lettertype ook nog net wat gezelliger dan de gebruikelijke lettertypes van Apple.
Obsidian als Al-assistent
-
1Copilot
Navigeer eerst naar ‘Instellingen>Externe plug-in>Doorbladeren’. Zoek hier naar ‘Copilot’, klik op ‘Installeren’ en activeer daarna de plug-in. Vervolgens open je meteen de instellingen door op ‘Opties’ te klikken.
-
2API-keys
Het belangrijkste is dat je een API-sleutel voor een van de vele chatbots hebt. Klik bij ‘API Keys’ op ‘Set keys’ en voer hier een API-sleutel in mocht je die al hebben. Niet? Ga dan door naar stap 3.
-
3Gemini
Een API-sleutel voor Google’s Gemini is gratis. Klik op ‘Get Gemini-key’ en volg de stappen op de website die geopend wordt. Kies tot slot voor ‘Create API key’ rechtsboven, plak de sleutel in het Gemini-vakje van Obsidian en kies ‘Verify’.
-
4Model instellen
Kies nu bij ‘Default Chat Model’ voor de optie ‘gemini-2.0-flash’ en bij ‘Embedding Model’ voor ’text-embedding-004′. In het Lint-menu heb je nu al een chat-knop waarmee je met Gemini kunt babbelen.
-
5Alleen met jouw kennis
kennis van Gemini beperken tot alleen maar de documenten in je vault? Kies in de Copilot-zijbalk onderin niet voor ‘chat’, maar voor ‘vault QA’. Nu gebruik je Copilot alleen maar met de informatie die je zelf in Obsidian hebt geplaatst. Er verschijnt direct een chat-knop, zodat je kunt babbelen met je assistent.
Obsidian als film-database
Dataview
Met ‘Dataview’ tover je een gewone map met filmnotities automatisch om tot een slimme en overzichtelijke tabel. Elke keer wanneer je een film hebt gekeken, maak je simpelweg een korte notitie aan en zet je de belangrijkste informatie bovenaan tussen YAML-frontmatter (zoals titel, jaar, regisseur en jouw persoonlijke waardering). Dataview herkent deze gegevens direct, dus je films verschijnen netjes en automatisch in een lijst. Handig: je kunt sorteren op titel, regisseur of waardering – zo vind je jouw favoriete films altijd snel terug.
DB Folder
Wil je nóg meer controle en visueel gemak? Dan gebruik je de plug-in ‘DB Folder’. Hiermee maak je van een gewone map met losse notities een interactieve en visueel aantrekkelijke database. Je ziet al je films overzichtelijk in een tabel, zoals je gewend bent uit Excel of Numbers. Het fijne is dat je gegevens (uit YAML-frontmatter) meteen kunt bewerken vanuit de tabel. Wil je een beoordeling toevoegen of wijzigen, of een jaartal aanpassen? Dat doe je met een paar klikken. Alle wijzigingen die je maakt in de tabel, worden meteen opgeslagen in de originele notities.
Het ‘Minimal Theme’ geeft een elegante uitstraling. Toon bijvoorbeeld filmposters of maak je Dataview-tabellen visueel aantrekkelijker. Je installeert het via ‘Instellingen>Uiterlijk>Thema’s>Beheer’. Zoek op ‘Minimal’ en activeer het thema. In combinatie met alle bovengenoemde plug-ins maak je een mooi vormgegeven filmdatabase! Voor meer uitleg kijk je op www.icreatemagazine.nl/filmdatabase/.
Obsidian als Office-alternatief
